Diri ak chemen endepandans manje Ayiti

Ayiti enpòte prèske mwatye manje pèp la manje, e pi fò diri li. Poukisa plante plis diri lakay ta ka youn nan pi senp mwayen pou devlope ekonomi an.

Ecoknowme · Ekip rechèch
jiyè 2020 · 2 minit lekti4 min pou koute
Pataje
Koute atik sa a
4 min pou koute

Se vwa aparèy ou a ki li l fò. Ou ka koute l an angle oswa an franse.

Premye fwa li te pibliye an jiyè 2020. Pri ak chif yo se pa epòk sa a.

Yon gwo rivyè ki pase bò jaden, pye palmis ak ti mòn vèt andeyò Ayiti

Plis pase 200 lane apre li te pwoklame endepandans li, Ayiti toujou depann de lòt peyi ekonomikman, sitou paske li enpòte pi plis pase li ekspòte. Ayiti enpòte apeprè 45 a 48% nan pwodui manje sitwayen li yo manje chak ane. Sa ki frape plis, se diri sèlman ki fè 7% nan pwodui manje sa yo, alòske yo konnen Ayiti kòm yon peyi agrikòl (Open Data / InvestHaiti). Atik sa a montre konbyen diri Ayisyen manje, kisa pwodiksyon diri ta ka pote pou devlopman ekonomik peyi a, e kijan li ta fasil pou mete chanjman ki ankouraje pwodiksyon diri an plas.

Yon peyi ki viv sou diri

diri chak moun manje chak ane
115 liv
diri chak moun manje chak ane
diri yo enpòte chak ane soti Arkansas
500 000 tòn
diri yo enpòte chak ane soti Arkansas
yo depanse pou enpòtasyon sa yo
$226M
yo depanse pou enpòtasyon sa yo

Dapre USA Rice, Ayiti gen apeprè 11 milyon moun, diri fè 90% nan pwodui manje yo, e an mwayèn chak moun manje 115 liv diri pa ane. Chak ane, Ayiti enpòte apeprè 500 000 tòn diri soti Arkansas a $452 pou chak tòn, sa ki fè $226 000 000. Pandan tan sa a, Meksik enpòte 892 000 tòn pou sèlman $316 pou chak tòn.

Rezilta: yon sak diri 55 liv koute $23 kounye a Ayiti. Sa twò chè pou yon pèp kote 55% moun yo touche mwens pase $2,41 pa jou, e yon lòt 23% touche apèn $1,23 pa jou (Banque Nationale de Crédit).

Vale Latibonit la

Anplis sitiyasyon ekonomik majorite a, prèske mwatye moun ki ka travay yo pa konn li ni ekri, sa ki lakòz yon mank konpetans: Ayiti poko pare pou yon devlopman endistriyèl. Yon bon bagay, se 40% popilasyon an deja viv nan ti agrikilti. Men se yon agrikilti pou manje sèlman: peyizan yo plante, pi souvan sou pwòp tè yo, jis pou bay fanmi yo manje.

Se la vale Latibonit la antre. Se pi gwo zòn diri nan peyi a, ak apeprè 75 000 akr tè ki wouze, kote yo ka rekòlte apeprè 16 tòn diri pa ekta chak ane, sa ki ta ka fè leta ekonomize apeprè $240 000 000. Malerezman, zòn nan gen anpil obstak teknik, plis yon estrateji gouvènman ki pa ankouraje devlopman agrikòl. Obstak ki pi souvan yo se metòd travay tè ki depase, dlo ki pa disponib ak sèvis raboure.

Yo konnen Ayiti kòm yon peyi agrikòl, men diri sèlman fè 7% nan manje li enpòte.

Sa leta ka fè

Sipò leta se yon kle pou devlopman ekonomik nenpòt peyi, men gouvènman ayisyen an pa la nan domèn ki fondamantal pou ogmante pwodiksyon agrikòl.

  • Lajan: Se sèlman 5 a 7% nan bidjè leta chak ane ki ale nan Ministè Agrikilti. Sa pa ase pou kouvri bezwen debaz yo, ni pou bay peyizan yo aksè a kredi ak asirans espesyal (HaitiLibre).
  • Rekonesans: Leta pa rekonèt travay tè kòm yon vrè metye, sa ki dekouraje sitwayen yo (MSPP).
  • Tarif dwàn: Monte tarif dwàn sou kèk pwodui enpòte tankou diri, nan limit règ Òganizasyon mondyal komès (OMC) ak CARICOM, pou pwoteje pwodiksyon nasyonal la, e bese yo sou materyèl raboure.

An rezime, leta dwe jwenn yon solisyon ki diminye sa n ap enpòte e ki ranfòse pwodiksyon nasyonal la. Solisyon sa a, se pwofite totalman agrikilti peyi a, paske se sa ki pi byen mache ak sistèm ekonomik li ak fòs travay li.

Sous

  1. Banque Nationale de Crédit (BNC)
  2. PopulationData.net · Haïti, fiche pays (2020)
  3. HaitiLibre · Overview of budget allocations 2016–2017
  4. USA Rice · Market information
  5. InvestHaiti open data · National accounts (IHSI)
  6. Ministère de la Santé Publique et de la Population · Référentiel des emplois et des compétences

Ekip Ecoknowme tradwi l soti an angle.

Konsènan otè a
Ecoknowme

Se ekip Ecoknowme ki ekri Analiz: taks, finans ak ekonomi, esplike pou fanmi ayisyen, frankofòn ak imigran, nan twa lang.