Konprann tarif dwàn ak komès nan epòk globalizasyon an
Moun ap chèche mo « tarif » sou entènèt plis pase tout tan. Kisa tarif dwàn ye, ki kote règ komès mondyal yo soti, e poukisa sa touche pòch ou.
Se vwa aparèy ou a ki li l fò. Ou ka koute l an angle oswa an franse.

Kisa yon tarif dwàn ye?
Dènyèman, moun ap chèche mo « tarif » plis pase tout tan, dapre Google Trends. Enterè sa a sanble gen rapò ak diskisyon sou nouvo politik komès, tankou sa Donald Trump pwopoze, ki vle sèvi ak tarif dwàn pou ranfòse ekonomi ameriken an. Men kisa tarif dwàn ye egzakteman, e poukisa yo enpòtan konsa kounye a?

Lontan, peyi yo pa t fè anpil komès ansanm paske li te difisil pou yo konekte. Avèk tan, komès la grandi, e peyi yo te ka pataje resous ak lide. Jodi a, komès gen enpòtasyon (achte nan lòt peyi) ak ekspòtasyon (vann bay lòt peyi).
Konpayi yo souvan deplase pwodiksyon yo nan peyi kote travayè yo koute mwens chè, sa yo rele delokalizasyon, pou yo bese depans yo. Pa egzanp, fè yon telefòn nan yon peyi kote salè yo pi ba ka fè ou peye telefòn nan mwens chè. Sa sanble bon, pa vre? Men sa ka fè moun pèdi travay lakay, e pafwa sa kreye yon defisi komèsyal, lè yon peyi achte plis pase sa li vann. Yon defisi komèsyal pa toujou move, men li ka fè ekonomi peyi w malad si li vin twò gwo.
Pandan komès la t ap grandi soti nan peyi vwazen rive nan kontinan ki byen lwen, dirijan yo te konprann yo te bezwen lwa ak règ pou òganize komès mondyal la. Se konsa sa nou rele globalizasyon an te fèt.
Soti nan GATT rive nan OMC
Tout bagay te kòmanse ak GATT (Akò jeneral sou tarif dwàn ak komès) an 1947, yon akò ant plizyè peyi pou bese tarif dwàn ak lòt baryè komès apre Dezyèm Gè Mondyal la, e pou evite lòt konfli ekonomik. An 1995, OMC (Òganizasyon mondyal komès) te ranplase l: yon vrè enstitisyon mondyal, pa sèlman yon akò.
| Karakteristik | GATT (1947–1994) | OMC (depi 1995) |
|---|---|---|
| Kalite | Akò legal | Òganizasyon entènasyonal |
| Sa li kouvri | Machandiz sèlman | Machandiz, sèvis, pwopriyete entelektyèl (TRIPS) |
| Konfli | Aplikasyon fèb | Sistèm ki oblije peyi yo respekte desizyon yo |
| Manm | 123 an 1994 | 164 oswa plis (an 2025) |
| Mizajou | Negosyasyon detanzantan | Negosyasyon ak siveyans san rete |
Èske retou lagè komèsyal yo se yon echèk globalizasyon an limenm, oswa se Etazini ki pa rive jere globalizasyon an nan enterè sitwayen li yo?
Seri atik sa a ap egzamine si konfli komèsyal k ap tounen kounye a, sitou lagè komèsyal Etazini ap mennen yo, montre yon echèk pi laj globalizasyon an limenm, oswa plito yon echèk Etazini pou jere globalizasyon an yon fason ki sèvi enterè sitwayen li yo.
Sous
Ekip Ecoknowme tradwi l soti an angle.
Se ekip Ecoknowme ki ekri Analiz: taks, finans ak ekonomi, esplike pou fanmi ayisyen, frankofòn ak imigran, nan twa lang.


